چرا سرج ارستر (OBO):

به‌کارگیری سرج ارستر در تأسیسات صنعتی، نیروگاه‌ها، و حتی ساختمان‌های مسکونی، نه‌تنها مانع خسارات مالی می‌شود، بلکه عمر تجهیزات الکتریکی را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد. اینجاست که مهندسان هوشمند، پیش از هر طراحی یا اجرای شبکه‌ی برق، حضور این محافظ وفادار را در نقشه‌ی خود حک می‌کنند.در این مقاله ما قصد داریم دلایل استفاده و خرید انواع سرج ارستر در سیستم‌های برقی ساختمانی و صنعتی را مورد بررسی قرار دهیم و نحوه انتخاب سرج ارستر مناسب با سیستم برقی شما را برایتان معرفی نماییم پس برای آگاهی از قیمت انواع سرج ارستر تا انتهای این مقاله همراه با گروه صنعتی پرسیکا باشید.

سرج ارستر چیست و چگونه کار می‌کند؟

سرج ارستر وسیله‌ای است که برای محافظت از تجهیزات الکتریکی در برابر نوسانات شدید ولتاژ، به‌ویژه اضافه‌ولتاژهای گذرا، طراحی شده است.این اضافه‌ولتاژها ممکن است ناشی از عوامل خارجی (مثل صاعقه) یا داخلی (مثل کلیدزنی در شبکه) باشند.سرج ارستر معمولاً به صورت موازی با تجهیزاتی که قصد محافظت آن‌ها را داریم نصب می‌شود، تا در لحظه افزایش ولتاژ جریان آسیب‌زا را به زمین هدایت کند.

ساختار و اجزا

برای درک عملکرد، باید اجزای اصلی سرج ارستر را بشناسیم:

1. عنصر وریستور (MOV — Metal Oxide Varistor)
   وریستور یکی از اجزاء رایج در سرج ارسترهاست که مقاومت آن با ولتاژ تغییر می‌کند: در حالت عادی مقاومت بالا دارد، اما وقتی ولتاژ از آستانه معینی عبور کند، مقاومت به شدت کاهش یافته و جریان از طریق آن عبور می‌کند.

2. گپ تخلیه (Spark Gap / GDT — Gas Discharge Tube)
   در بعضی طراحی‌ها، گپ تخلیه یا لوله گازی به عنوان مکانیزمی برای شکستن عایق و هدایت ناگهانی جریان به زمین بکار می‌رود.
3. محفظه و عایق خارجی
   بدنه‌ی عایق، مخصوصاً در ورژن‌های ولتاژ بالا، وظیفه جداسازی الکتریکی و مقاومت در برابر آلودگی محیطی را برعهده دارد.

 سازوکار عملکرد در برابر اضافه ولتاژ

وقتی یک اضافه‌ولتاژ گذرا (Transient Overvoltage) — ناشی از صاعقه، کلیدزنی در شبکه، خطاهای سوئیچینگ یا القای الکترومغناطیسی — وارد سیستم برق می‌شود، هدف سرج ارستر آن است که میزان ولتاژی که به تجهیزات حساس می‌رسد را به حدی کنترل کند که صدمه‌ای نبیند. در واقع، سرج ارستر مثل یک دریچه اضطراری در مدار است که وقتی فشار ولتاژ بالا می‌رود، مسیر کم‌مقاومتی باز می‌کند و جریان را به زمین هدایت می‌کند.

در شرایط معمول (ولتاژ نامی سیستم)، سرج ارستر حالت غیرفعال دارد — یعنی جریان قابل‌توجهی از آن عبور نمی‌کند. وقتی ولتاژ ناگهان افزایش یابد و از آستانه خاصی بگذرد، مؤلفه‌های داخلی آن (MOV یا گپ گازی، بسته به نوع طراحی) فعال می‌شوند و جریان سرج را به سمت زمین منحرف می‌کنند.

اجزاء مؤثر در عملکرد

1. واریستور اکسید فلزی (MOV — Metal Oxide Varistor)
   • — در بیشتر سرج ارسترهای مدرن، بلوک‌های MOV که از ترکیبات نیم‌رسانا (معمولاً اکسید روی ZnO) ساخته شده‌اند، نقش اصلی را دارند.
   • — این قطعات مقاومت غیرخطی دارند؛ یعنی وقتی ولتاژ عادی است، مقاومت‌شان بسیار زیاد است و جریان ناچیزی عبور می‌کند. اما اگر ولتاژ به حد شکست برسد، مقاومت‌شان به طرز چشمگیری پایین می‌آید و مانند یک سوئیچ عبوری، جریان را از سر راه تجهیزات حساس منحرف می‌کنند.
   • — وقتی جریان سرج از طریق MOV عبور کند، انرژی اضافه به صورت حرارت تلف می‌شود و ولتاژ در خط کاهش پیدا می‌کند. 
2. گپ تخلیه یا لوله گازی (GDT — Gas Discharge Tube / Spark Gap)
   • — در برخی طراحی‌ها، به‌جای یا همراه با MOV از گپ گازی استفاده می‌شود. وقتی ولتاژ از حد مشخصی بگذرد، گاز موجود یونیزه می‌شود و یک قوس الکتریکی بین دو الکترود برقرار می‌شود.
   • — با قوس برقرار شدن، مسیر مقاومت کمی بین خط و زمین شکل می‌گیرد و جریان پیک به زمین هدایت می‌شود.
   • — وقتی اضافه‌ولتاژ از بین برود، گپ خاموش می‌شود و مقاومت دوباره به مقدار زیاد باز می‌گردد. 
3. مدار موازی و اتصال به زمین
   • — سرج ارستر معمولاً به صورت موازی با تجهیزی که باید محافظت شود نصب می‌گردد (بین فاز و زمین یا بین خطوط مختلف).
   • — مسیر برگشت جریان به زمین (ارت) باید بسیار کم مقاومت و مطمئن باشد تا جریان سرج به سرعت و بی‌مقاومت به زمین منتقل شود.

دلایل خرید و استفاده از سرج ارستر در سیستم‌های الکتریکی

1. محافظت از تجهیزات گران‌قیمت
   وقتی یک ناگهانی ولتاژ (Surge) رخ می‌دهد — مثلاً به‌واسطه صاعقه یا کلیدزنی‌های بزرگ — ممکن است جریان یا ولتاژ فراتر از حد تحمل دستگاه‌ها شود و باعث سوختن یا کاهش عمر آن‌ها گردد. سرج ارستر با هدایت ولتاژ اضافی به مسیر زمین از ورود آن به تجهیزات جلوگیری می‌کند.
2. افزایش قابلیت اطمینان سیستم و کاهش توقفات
   در سیستم‌های صنعتی یا ساختمان‌های بزرگ، توقف ناگهانی برق یا آسیب به تجهیزات می‌تواند خسارت‌های مالی و زمانی قابل‌توجهی داشته باشد.نصب سرج ارستر کمک می‌کند تا این ریسک‌ها کاهش یابند و عملکرد سیستم پایدارتر باقی بماند.
3. ارتقای ایمنی – حفاظت از انسان‌ها و ساختمان
   ولتاژهای گذرا ممکن است باعث اتصال کوتاه، جرقه، آتش‌سوزی یا خطرات الکتریکی برای افراد شوند.استفاده از سرج ارستر می‌تواند این خطرات را کم کند و ایمنی انسان و ساختمان را بهبود بخشد.
4. حفظ عمر عایق‌ها و کمتر شدن فرسایش تجهیزات
   اگر ولتاژ بالا به دفعات کوچک یا بزرگ به تجهیزات وارد شود، ممکن است به تدریج عایق‌ها آسیب ببینند و عمر کلی سیستم کاهش یابد. با نصب سرج ارستر، این آسیب‌های تدریجی کاهش پیدا می‌کند و دوام سیستم افزایش می‌یابد.
5. تطابق با استانداردها و مقررات
   در بسیاری از کاربردها (مسکونی، صنعتی، تجاری) نصب حفاظت در برابر اضافه‌ولتاژ جزء الزامات ایمنی یا بیمه‌ای است. بنابراین با استفاده از سرج ارستر، سیستم شما قانوناً و ایمنی‌تر خواهد بود.
6. صرفه‌جویی مالی
   هزینه نسبتا پایین نصب سرج ارستر در مقایسه با هزینه‌های ناشی از آسیب به تجهیزات، downtime یا خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی بسیار منطقی است.به عبارتی، این سرمایه‌گذاری کوچک می‌تواند از هزینه‌های بزرگتر در آینده جلوگیری کند.

نکات کلیدی در خرید سرج ارستر

در هنگام انتخاب و خرید سرج ارستر برای سیستم‌های الکتریکی، چند نکته فنی مهم وجود دارد که توجه‌کردن به آن‌ها می‌تواند از آسیب دیدن تجهیزات جلوگیری کند و کارایی بهینه را تضمین نماید. در ادامه، این نکات را به زبان فارسی تشریح می‌کنم:

1. ولتاژ نامی سیستم و مطابقت با آن
   مطمئن شوید که ولتاژ دائم (Nominal Voltage) سرج ارستر با ولتاژ کاری سیستم شما همخوانی دارد. برای مثال، اگر تابلو برق شما ۲۲۰ ولت AC است، نباید سرج ارستری انتخاب شود که برای ولتاژ بسیار پایین یا بسیار بالا طراحی شده است. نمونه‌ای: یک مدل برای ۲۷۵ ولت AC معرفی شده است.
2. ظرفیت تخلیه اضافه‌ولتاژ (Surge Current Capacity / Iₙ) و زمان پاسخ
   توان ارستر در تخلیه جریان هجومی بسیار اهمیت دارد؛ به‌عنوان مثال، بعضی مدل‌ها قابلیت تخلیه ۲۰ تا ۵۰ کیلو‌آمپر دارند.همچنین زمان پاسخ سریع یک مزیت مهم است تا ولتاژ ناگهان بالا رفته باعث خرابی نشود.
3. کلاس یا تیپ حفاظتی (Type/Class: B, C, B+C, D …)
   ارسترها با کلاس‌های مختلفی طراحی می‌شوند که نشان‌دهنده نوع محافظت (مثلاً محافظت در برابر صاعقه مستقیم یا سوئیچینگ داخلی) هستند. به‌عنوان مثال، ارستر کلاس C یا تیپ II برای محافظت ثانویه مناسب است.
4. کیفیت ساخت و استانداردها
   انتخاب برند معتبر، بدنه مقاوم، مقاومت در برابر شرایط محیطی و داشتن استانداردهای بین‌المللی، از اهمیت زیادی برخوردار است. برای نمونه، یک مدل دارای استاندارد CE و VDE معرفی شده است.
5. نشانگر وضعیت و قابلیت سرویس/تعویض ماژول
   برخی ارسترها دارای نشانگر سلامت هستند که در صورت فعال شدن یا خراب شدن ماژول به ما هشدار می‌دهند و امکان تعویض ماژول وجود دارد. این ویژگی به نگهداری بهتر سیستم کمک می‌کند. 
6. محل نصب، نوع کاربرد و شرایط محیطی
   باید بفهمید که ارستر قرار است در کجا نصب شود — تابلو برق مسکونی، صنعتی، نیروگاه خورشیدی، سه‌فاز یا تک‌فاز؟ شرایط محیطی (دمای کاری، رطوبت، ارتینگ) هم بر عملکرد تأثیرگذارند. مثلاً مدل‌هایی در رنج دمایی -۴۰ تا ۸۰ درجه سانتی‌گراد موجود هستند.
7. ارتینگ مناسب و مسیر برگشت جریان
   حتی بهترین سرج ارستر اگر مسیر ارت (زمین) و اتصال به زمین مناسب نداشته باشد، کارایی کامل نخواهد داشت. پس هنگام نصب، به سیستم ارت کامل توجه کنید.

نکات مهم در قیمت سرج ارستر

1. برند و کشور سازنده
   برندهای معتبر و شناخته‌شده معمولاً قیمت بالاتری دارند چون کیفیت، گارانتی و استاندارد بالاتری ارائه می‌دهند. مثلا محصولات اروپایی قیمت بیشتری دارند.

2. کلاس حفاظتی (نوع، سطح حفاظت)
   ارسترهایی که برای حفاظت شدیدتر طراحی شده‌اند (مثلاً کلاس ۱ یا ترکیبی B+C یا Type 1+2) معمولاً قیمت بالاتری دارند. چون توان تحمل جریان بیشتر یا ولتاژ بالا‌تر دارند.

3. ولتاژ نامی، جریان تخلیه، تعداد پل‌ها
   هر چه ولتاژ کاری، جریان تحمل شده (مثلاً جریان تخلیه kA) یا تعداد پل‌ها (تک‌فاز، سه‌فاز + نول) بیشتر باشد، قیمت افزایش می‌یابد. 

4. استانداردها، گواهی‌نامه‌ها و مشخصات محیطی
   اگر محصول دارای استانداردهای بین‌المللی باشد یا برای محیط‌های سخت (شرایط آب‌وهوایی، دما، گردوغبار) طراحی شده باشد، قیمت آن بالاتر خواهد بود. 

5. نوسانات ارزی، واردات، برند داخلی یا خارجی
   در بازار ایران، قیمت بسیاری از این تجهیزات به نوسانات نرخ ارز و هزینه واردات وابسته است. برند خارجی یا وارداتی معمولاً قیمت بیشتری دارد. 

6. کاربرد، نوع سیستم و شرایط نصب
   اگر ارستر برای یک سیستم صنعتی بزرگ یا سه‌فاز، یا برای سیستم خاص مثل فتوولتائیک یا دیتاسنتر استفاده می‌شود، طبیعتاً هزینه‌ی آن بیشتر خواهد بود نسبت به مدل ساده‌تر خانگی. 

7. گارانتی، خدمات پس از فروش، اصالت کالا
   قیمت ممکن است تحت تأثیر این باشد که محصول دارای گارانتی معتبر باشد یا فروشنده تأمین‌کننده رسمی باشد. تضمین اصالت کالا هم عاملی است که موجب می‌شود قیمت کمی بیشتر شود.

یکی از فاکتورهای اساسی انتخاب ارستر، قیمت آن است. بعد از انتخاب محصولات آلمانی در میان محصولات سایر کشور ها، ارستر OBO بخاطر استراتژی های فروش دفتر مرکزی این شرکت،یکی از مناسب ترین قیمت های بازار در بین محصولات با کیفیت مشابه را دارد.

OBO مناسب ترین قیمت را بین همه تولید کنندگان اروپایی دارد. و همچنین ارستر OBO با قیمتی مناسب و کیفیت عالی قابل ارائه می باشد.

موجودی کالا:

اکثرا مشتریان و پروژه‌ها نیاز به  جنس موجود برای تکمیل پروژه‌های خود دارند.

گروه صنعتی پرسیکا به عنوان نماینده رسمی شرکت OBO در بین سایر نمایندگان OBO، بیشترین میزان موجودی کالا را دارد.

این شرکت به صورت ماهانه سفارشات خود را از آلمان دریافت می کند. لذا در کمترین زمان ممکن، شما به کالای مورد نظر خود دسترسی دارید.

شبکه فروش:

شرکت OBO BETTERMANN سال هاست در ایران به صورت یک دفتر رسمی فعال است و از طریق شبکه نمایندگان سعی کرده است که مشتریان را با شبکه فروش گسترده خود همواره حمایت کند.

تقریبا در هر شهری این برند یک نماینده برای ارائه خدمات پیش از فروش و پس از فروش دارد. لذا همیشه و با خیال راحت می توانید از شبکه گسترده فروش این شرکت استفاده کنید. حتما اگر از ما در تهران خرید کنید می توانید  کالا و خدمات خود را در شهرستان و توسط نمایندگان شهر خود دریافت کنید.

خدمات فنی:

پشتیبانی فنی اصلی ترین گام پس از خرید است یعنی نصب و راه اندازی سرج ارستر را برای مشتریان آسان می کند. حتما قبل از خرید نیز تیم پشتیبانی فنی ایرانی و حتی در مواردی که نیاز به مشاوره باشد می توان از مشاوره و ساپورت تیم آلمانی سازنده سرج ارسترها استفاده کرد.

بدون دغدغه می توانید سیستم های خود را حفاظت کنید و تیم فنی ما پشتیبانی 24 ساعته برای مشتریان خود دارد!!!

جهت مشاوره و خرید با ما تماس بگیرید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد انواع سرج ارستر OBO اینجا کلیک کنید.